ادعای آمریکا مبنی بر رسیدن تجهیزات EUV شرکت ASML برای ساخت تراشه به چین — ASML آن را کذب می‌داند

وزارت بازرگانی آمریکا به‌طور محرمانه به ASML — شرکت هلندی که انحصار جهانی تجهیزات پیشرفته ساخت تراشه را در اختیار دارد و برای هر پردازنده مدرن ضروری است — اطلاع داده است که یکی از ماشین‌های لیتوگرافی فرابنفش شدید (EUV) آن ممکن است بر خلاف قوانین کنترل صادرات به چین رسیده باشد. ASML به شدت این اتهامات را رد می‌کند و آنها را دروغ می‌خواند.

به گزارش بلومبرگ، هوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی، این ادعاها را در جلسات اخیر با مدیران ASML مطرح کرده است. مقامات ارشد دولت می‌گویند شواهدی دارند که این شرکت قطعات مرتبط با EUV و تجهیزات حمل‌ونقل را به چین ارسال کرده است، هرچند از ارائه این شواهد به بلومبرگ یا خود ASML خودداری کرده‌اند.

کریستوف فکه، مدیرعامل ASML، در رد این ادعا صریح بود. او گفت: «آن‌ها یا در حال استفاده فعال در محل مشتریان تحت نظارت هستند یا از رده خارج و بازگردانده شده‌اند». این شرکت دیوارهای آتش داخلی محکمی دارد: کارمندانی که دسترسی به EUV دارند عمداً از کسانی که روی عملیات چین کار می‌کنند جدا شده‌اند و کارکنان مستقر در چین به اسناد یا سیستم‌های EUV دسترسی ندارند.

ماشین‌های لیتوگرافی EUV فقط یک وسیله صنعتی معمولی نیستند. آنها به‌جرأت می‌توان گفت مهم‌ترین فناوری استراتژیک در زنجیره تأمین جهانی نیمه‌رساناها هستند. هر دستگاه بیش از ۲۰۰ میلیون دلار قیمت دارد، سال‌ها طول می‌کشد تا ساخته شود و تنها راه چاپ الگوهای مداری است که در تراشه‌هایی مانند A18 اپل، Blackwell انویدیا و جدیدترین پردازنده‌های AMD یافت می‌شود. هیچ جایگزین عملی وجود ندارد — ASML دو دهه و میلیاردها دلار صرف توسعه این فناوری کرده است و هیچ رقیبی در چشم‌انداز دیده نمی‌شود.

به همین دلیل، تجهیزات EUV از زمان اولین دولت ترامپ تحت کنترل صادرات آمریکا قرار داشته‌اند. نگرانی ساده است: اگر چین به توانایی EUV دست یابد، می‌تواند به‌طور مستقل تراشه‌های پیشرفته تولید کند و به‌طور بالقوه یکی از مزایای استراتژیک کلیدی غرب در هوش مصنوعی و محاسبات پیشرفته را از بین ببرد.

ادعاهای آمریکا همچنان به‌طور عمومی تأیید نشده‌اند. مقامات دولت به شواهدی مبنی بر رسیدن قطعات مرتبط با EUV و تجهیزات حمل‌ونقل به چین اشاره کرده‌اند، اما یک اسکنر کامل EUV که در خاک چین فعالیت کند ارائه نداده‌اند. ASML همچنین انگیزه‌های مالی قدرتمندی برای رعایت قوانین دارد — تقریباً ۲۰٪ از درآمد سال ۲۰۲۶ این شرکت به حفظ مجوزهای صادرات برای تجهیزات DUV نسل قدیمی‌تر بستگی دارد که چین هنوز مجاز به خرید آنها است. نقض کنترل‌های EUV کل این جریان درآمد را به خطر می‌اندازد.

کنگره نیز در حال اقدام برای محدود کردن بیشتر فروش ASML به چین است. یک لایحه که در حال بررسی در قوه مقننه است، ارسال تمام DUV به چین را ممنوع می‌کند — که ۲۰٪ از درآمد فعلی ASML از فروش قانونی در آنجا را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این شرکت فعالانه علیه آن لابی کرده است. موقعیت ASML به عنوان ارزش‌ترین شرکت سهامی عام در اروپا، با ارزش بازار حدود ۷۰۰ میلیارد دلار، اهرم دیپلماتیک غیرمعمولی به آن می‌دهد.

در حال حاضر، این اختلاف حل‌نشده باقی مانده است. مقامات آمریکایی شواهدی دارند که به‌طور علنی نشان نخواهند داد. ASML می‌گوید هر دستگاه حساب‌شده است. به گزارش بلومبرگ و TechCrunch، تا زمانی که یک طرف مدرک قابل تأیید ارائه دهد، این تقابل به‌طور ناراحت‌کننده‌ای میان یک نگرانی امنیت ملی مشروع و یک کارزار فشار بالقوه قرار دارد که می‌تواند پویایی بازار جهانی تراشه را تغییر دهد.