ایالت کالیفرنیا از BP، Walmart و چهار زنجیره‌ی پمپ‌بنزین دیگر به دلیل استفاده از هوش مصنوعی برای هماهنگ‌سازی افزایش قیمت سوخت شکایت کرده است.

مصرف‌کنندگان کالیفرنیا روز دوشنبه یک شکایت گروهی علیه شش شرکت بزرگ خرده‌فروش سوخت در این ایالت ثبت کردند. این شرکت‌ها شامل BP، Marathon Petroleum، 7-Eleven، Walmart، Circle K و Albertsons هستند. در این شکایت ادعا شده که این شرکت‌ها از یک الگوریتم قیمت‌گذاری مبتنی بر هوش مصنوعی (AI-powered pricing algorithm) استفاده کرده‌اند تا به‌طور جمعی قیمت بنزین را در بیش از ۱۷۰۰ پمپ بنزین افزایش دهند. این شکایت در دادگاه فدرال در ساکرامنتو ثبت شده و به نقض قانون Assembly Bill ۳۲۵ کالیفرنیا متهم است. این قانون از اول ژانویه ۲۰۲۶ اجرایی شده و این پرونده یکی از اولین مواردی است که مشخص می‌کند آیا اشتراک یک ابزار قیمت‌گذاری مبتنی بر هوش مصنوعی تحت قانون ضدانحصار ایالتی به‌عنوان تبانی قیمتی غیرقانونی محسوب می‌شود یا خیر. این خبر به نقل از بلومبرگ منتشر شده است.

ابزار اصلی این پرونده Kalibrate Fuel Systems نام دارد. یک الگوریتم قیمت‌گذاری تجاری که به‌طور خودکار قیمت پمپ را بر اساس داده‌های مشترک بین خرده‌فروشان عضو تنظیم می‌کند. در این شکایت ادعا شده که با اشتراک همین ابزار و ارائه داده‌های محرمانه قیمت‌گذاری به آن، این شرکت‌ها عملاً قیمت‌های خود را هماهنگ کرده‌اند. کاری که اگر توسط یک کارتل انسانی انجام می‌شد، غیرقانونی محسوب می‌گردید. قیمت بنزین در برخی مناطق کالیفرنیا پیش از این هم در دوره افزایش هزینه‌های انرژی ناشی از تنش‌های آمریکا و ایران به بالای ۷ دلار در هر گالن رسیده بود. اما این شکایت ادعا می‌کند که الگوریتم Kalibrate قیمت بنزین معمولی را ۲۲ سنت و قیمت دیزل را ۳۳ سنت در هر گالن بالاتر از این سطح پایه افزایش داده است.

آمار مربوط به این ادعا قابل توجه است. بر اساس این شکایت، هر یک سنت اضافی در هر گالن بنزین در کالیفرنیا سالانه حدود ۱۳۴ میلیون دلار از جیب رانندگان این ایالت خارج می‌کند. افزایش ۲۲ سنتی که در بیش از ۱۷۰۰ پمپ بنزین اعمال شده، به معنای انتقال میلیاردها دلار از مصرف‌کنندگان کالیفرنیایی به این شرکت‌های خرده‌فروش سوخت در طول دوره مورد نظر است.

قانون AB ۳۲۵ که مبنای حقوقی این شکایت است، دقیقاً با در نظر گرفتن قیمت‌گذاری مبتنی بر هوش مصنوعی تدوین شده است. این قانون استفاده یا توزیع «یک الگوریتم قیمت‌گذاری مشترک به عنوان بخشی از قرارداد، ترکیب به شکل تراست، یا تبانی برای محدود کردن تجارت» را غیرقانونی اعلام می‌کند. این قانون در پاسخ مستقیم به مجموعه رو به رشدی از تحقیقات اقتصادی و دعاوی حقوقی تصویب شد که استدلال می‌کنند وقتی کسب‌وکارهای رقیب از یک ابزار الگوریتمی مشترک استفاده می‌کنند (حتی بدون ارتباط مستقیم)، خود ابزار می‌تواند به مکانیسمی برای هماهنگی شبیه به کارتل تبدیل شود. استدلال‌های مشابهی در پرونده‌های اجاره مسکن مربوط به الگوریتم RealPage مطرح شده است. در آن موارد، صاحب‌خانه‌هایی که از یک نرم‌افزار مشترک استفاده می‌کردند، متهم به تبانی ضمنی در قیمت اجاره بدون هیچ مبادله کلامی مستقیم شدند.

اهمیت حقوقی این پرونده فراتر از قیمت بنزین است. اگر دادگاه کالیفرنیا تشخیص دهد که این شرکت‌ها با استفاده از Kalibrate قانون AB ۳۲۵ را نقض کرده‌اند، یک پرونده‌پایه (precedent) مهم ایجاد خواهد شد. یعنی پذیرش یک الگوریتم قیمت‌گذاری مشترک، بدون توجه به هماهنگی مستقیم بین شرکت‌ها، ریسک مسئولیت ضدانحصاری ایجاد می‌کند. به همین اندازه مهم است که آیا خود شرکت Kalibrate به عنوان توزیع‌کننده این ابزار نیز در مسئولیت حقوقی سهیم است یا خیر. متن قانون AB ۳۲۵ هم کاربران و هم توزیع‌کنندگان الگوریتم‌های قیمت‌گذاری مشترک را شامل می‌شود. بنابراین هم شرکت‌های سوختی و هم فروشنده نرم‌افزار می‌توانند با عواقب قانونی مواجه شوند.

هر شش شرکت متهم از اظهار نظر عمومی درباره این شکایت خودداری کرده‌اند. شرکت Kalibrate که خود را استاندارد صنعت بهینه‌سازی قیمت‌گذاری خرده‌فروشی سوخت معرفی می‌کند و در بیش از ۶۰ کشور فعالیت دارد، نیز به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخ نداده است. انتظار می‌رود این پرونده توسط فعالان خرده‌فروشی در صنایع مختلف که به نرم‌افزار قیمت‌گذاری تجاری وابسته هستند (از خطوط هوایی گرفته تا هتل‌ها و زنجیره‌های مواد غذایی) با دقت دنبال شود. زیرا ابزارهای الگوریتمی مشترک به زیرساخت استاندارد این صنایع تبدیل شده‌اند.